زایمان زودرس (تولد پیش از هفته ۳۷ بارداری) یکی از عوامل کلیدی تاثیرگذار بر تکامل سیستم بینایی نوزاد است. از آنجا که عروق خونی شبکیه در ماههای پایانی بارداری به بلوغ کامل میرسند، نوزادان نارس در معرض عارضهای به نام رتینوپاتی نوزادان نارس (ROP) قرار دارند.
رتینوپاتی نوزادان نارس (ROP) چیست؟
رتینوپاتی نوزادان نارس (Retinopathy of Prematurity) یک اختلال عروقی در شبکیه چشم است. در نوزادانی که زودتر از موعد به دنیا میآیند، رشد طبیعی عروق خونی شبکیه متوقف شده و به جای آن عروق غیرطبیعی و شکننده رشد میکنند که ممکن است منجر به خونریزی و در موارد شدید، جداشدگی شبکیه شود.
کدام نوزادان بیشترین ریسک مشکلات چشمی را دارند؟
- نوزادانی با وزن تولد کمتر از ۱۵۰۰ گرم
- نوزادانی که پیش از هفته ۳۱ بارداری متولد شدهاند
- نوزادانی که پس از تولد در انکوباتور اکسیژندرمانی طولانیمدت دریافت کردهاند
عوارض بینایی شایع در کودکان با سابقه زایمان زودرس
حتی در صورتی که ROP خفیف باشد و خودبهخود بهبود یابد، این کودکان در سالهای بعد بیشتر مستعد اختلالات زیر هستند:
- عیوب انکساری (به ویژه نزدیکبینی شدید و آستیگماتیسم): نیاز زودهنگام به عینک طبی استاندارد
- استرابیسم (انحراف چشم): عدم هماهنگی محورهای بینایی دو چشم
- آمبلیوپی (تنبلی چشم): ضعف دید در یک چشم که نیازمند غربالگری زودهنگام است
زمانبندی طلایی برای معاینه چشم نوزاد نارس
طبق پروتکلهای بینالمللی چشمپزشکی، اولین معاینه تخصصی ته چشم نوزاد نارس باید در هفته ۴ تا ۶ پس از تولد توسط فوق تخصص شبکیه انجام شود تا در صورت نیاز به درمانهای نوین (نظیر لیزر شبکیه یا تزریق داخل چشمی)، اقدام فوری صورت پذیرد.
سوالات متداول درباره سلامت چشم نوزادان نارس
آیا همه نوزادان نارس به رتینوپاتی ROP مبتلا میشوند؟
خیر، بسیاری از موارد ROP در مراحل اولیه و خفیف به صورت خودبهخودی و بدون بر جای گذاشتن آسیب بینایی بهبود مییابند؛ اما غربالگری منظم الزامی است.
چگونه متوجه شویم کودک نیاز به عینک طبی دارد؟
مالیدن مکرر چشمها، نزدیک کردن اشیاء به صورت، انحراف گاهبهگاه چشم یا بستن یک چشم در نور نشانه نیاز به معاینه اپتومتری است. عینک صدف دستهبندی تخصصی عینکهای طبی نشکن بچگانه را برای این سنین ارائه میدهد.